جرم گیری

• افزایش احتمال التهاب لثه و خونریزی هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن؛

• افزایش خطر پیشرفت بیماری پریودنتال در افراد مستعد؛

• دشوارترشدن پاکسازی سطوح دندان به دلیل وجود جرم سفت؛

• ایجاد یا تشدید بوی نامطبوع دهان؛

• باقیماندن عوامل موضعی مؤثر بر التهاب بافتهای اطراف دندان.

پوسیدگی یا ایجاد التهاب و حساسیت های دندانی تنها به دلیل عدم انجام جرم گیری ایجاد نمیشوند بلکه هر کدام دلایل مختلفی دارند که عدم جرم گیری یکی از علل اصلی آن است.

مراحل انجام جرم گیری دندان

جرم گیری یک درمان چند مرحله ای است که تعداد مراحل آن به میزان تجمع پلاک های دندانی و شرایط فرد مراجعه کننده بستگی دارد. به طور معمول جرم گیری طبق این سه روش انجام می شود.

1- برداشتن جرم های سخت از روی سطح دندان

در این مرحله، جرمهای سخت و چسبیده به دندان با استفاده از ابزارهای دستی یا دستگاه اولتراسونیک برداشته میشوند. دستگاه اولتراسونیک با ایجاد ارتعاشات سریع در نوک خود، به جدا شدن جرمها کمک میکند. در این روش از جریان آب نیز برای خنک کردن نوک دستگاه و شستوشوی همزمان محل استفاده میشود. برای پاکسازی دقیق در نواحی حساس پزشک با استفاده از ابزار دستی و با مهارت بالا، اقدام به برداشتن جرم های سخت می کند. این کار باید در زاویه خاص و فشار دست مشخصی انجام شود که پزشک متخصص آن را تعیین می کند. این روش بین 30 تا 40 دقیقه برای هر بار زمان می برد و فرد ممکن است کمی فشار خفیف احساس کند.

2- شستوشو و پاکسازی سطح دندان ها

پس از برداشتن جرمها، دندانها و فضاهای اطراف لثه شستوشو داده میشوند تا رسوبات و ذرات باقیمانده از دهان خارج شوند. این کار به بررسی بهتر سطح دندانها و اطمینان از پاکسازی نواحی مورد نظر کمک میکند. این مرحله دردی ندارد و حدودا 5 تا 15 دقیقه زمان می برد.

4. بروساژ و پولیش دندانها

در پایان، در صورت نیاز، سطح دندانها با استفاده از خمیر مخصوص و یک برس یا کاپ لاستیکی چرخان، پولیش می شود. این کار به حذف لکه های سطحی و باقی مانده های نرم کمک میکند و سطح دندان را صاف تر میسازد. بروساژ جایگزین جرم گیری نیست، بلکه مرحلهای تکمیلی برای تمیز کردن سطح دندانهاست. در این مرحله هم مراجعه کننده دردی احساس نمی کند و مدت زمان انجامش هم بین 5 تا 15 دقیقه متغیر خواهد بود.

انواع روش ها و ابزارهای جرم گیری دندان

• جرم گیری و بروساژ دندان با ابزارهای دستی

جرم گیری دندان با استفاده از ابزارهای دستی یکی از رایج ترین روش های حذف جرم های سفت و پلاک های دندانی چسبناک است. در این روش دندانپزشک به وسیله ابزارهای تخصصی مانند اسکیلرها و کورت های پریودنتال، رسوبات سفت و چسبیده روی سطح دندان و لثه را با حرکت دقیق و کنترل شده جدا می سازد.

هر کدام از این ابزارهای دستی هم با توجه به هدف درمانی و محل تجمع جرم ها انتخاب می شوند. برای مثال، اسکیلرهای دندانی بیشتر برای برداشتن جرم های فوق لثه ای به کار می روند؛ در طرف دیگر از کورت های پریودنتال برای پاکسازی و حذف رسوبات زیر خط لثه استفاده می شود.

با پیشرفت تکنولوژی این انتظار پیش می آید که تمامی مراحل جرم گیری دندان به وسیله دستگاه ها انجام شود. اما امکان کنترل مستقیم ابزار، تنظیم میزان فشار یا نوع حرکت متناسب با سطح مورد نظر و همچنین استفاده همزمان با دستگاه های اولتراسونیک باعث شده استفاده از ابزارهای دستی همچنان در جرم گیری دندان کاربرد داشته باشد.

درسته که ابزارهای دستی باعث حذف جرم های سفت و چسبنده می شود؛ ولی نباید این انتظار به وجود بی آید که این روش به تنهایی می تواند تمامی لکه های خارجی روی سطح دندان را از بین ببرد و باعث تغییر رنگ شود. برای سفید شدن و برداشتن لکه ها از اقدامات تکمیلی مانند پولیش یا ایرفلو استفاده می شود.

• جرم گیری دندان با دستگاه های اولتراسونیک

روش کار دستگاه های اولتراسونیک به این صورت است که نوک دستگاه با فرکانس بسیار بالا ارتعاش پیدا میکند و به وسیله آن جرم های دندانی حذف می شوند. در این روش، دندانپزشک با دقت و مهارت نوک دستگاه را به صورت کنترل شده روی ناحیه ای که جرم های سفت قرار گرفته است حرکت می دهد. یک بخش مهم این سیستم، جریان آبی است که هنگام نوسانات سریع از دستگاه خارج می شود و علاوه بر خنک کردن نوک دستگاه، به شستوشوی ناحیه درمانی نیز کمک میکند. به این صورت که ارتعاشات سریع باعث جدا شدن جرم ها و جریان آب موجب شست و شوی محل جرم گیری می شود.

از روش اولتراسونیک برای هر دو مدل جرم گیری دندان فوق لثه ای و زیر خط لثه استفاده می شود. با این همه انتخاب نوع دستگاه، تنظیمات و روش استفاده از آن باید با توجه به اهداف درمانی و شرایط بیمار انتخاب شود.

مقالات و پژوهش هایی در ژورنال های پزشکی وعلمی درباره کاربرد بیشتر دستگاه های اولتراسونیک نسبت به ابزارهای دستی وجود دارد؛ ولی نمی توان به طور قطع گفت که دستگاه های اولتراسونیک کاربرد بیشتری دارند؛ بلکه این وضعیت بیمار و اهداف درمانی و وضعیت جرم های دندانی است که روش و دستگاه مناسب را انتخاب می کند.

• جرم گیری دندان با دستگاه های ایرفلو

ایرفلو روشی متفاوت برای جرم گیری دندان است که با ترکیب آب، هوای فشرده و پودر مخصوص، پلاک های میکروبی و لکه های سطحی را از بین می برد. با این روش می توان قسمت هایی مانند طوق دندان، فاصله بین و پشت دندان ها و اطراف لثه را پاکسازی کرد و به جرم گیری نقاطی که دسترسی به آن ها دشوارتر است کمک می کند. این روش همچنین به حذف لکه های ناشی از مصرف چای، قهوه و دخانیات کمک می کند و رنگ طبیعی تری به دندان ها می دهد.

از دیگر کاربردهای جرم گیری با ایرفلو می توان به پاکسازی اطراف براکت های ارتودنسی، ایمپلنت ها، روکش ها و بریج ها اشاره کرد. به همین دلیل از این روش برای مراقبت از دندانها در طول درمان ارتودنسی یا تمیز کردن اطراف ترمیم های دندانی استفاده می شود. ایرفلو روشی ملایم برای حذف پلاک و لکه های سطحی است؛ البته برای برداشتن جرم سخت و چسبنده به دندان ممکن است همچنان نیاز به ابزارهای دیگری باشد.

تاثیر لیزر در جرم گیری دندان

جرم گیری دندان با لیزر دندان پزشکی به معنای انجام اعمال و مراحل جرم گیری با لیزر نیست و تنها لیزر دندانپزشکی موجب از بین بردن درد و حساسیت جزئی دندان ها هنگام جرم گیری می گردد.

چرا که گاها با وجود رعایت نکات ضروری توسط دندان پزشک بازهم برخی از افراد درد خفیفی را هنگام جرم گیری دندان احساس می کنند، یا بیان می کنند که دندان های تیر می کشد، این درد حساسیت به اندازه ای نیست که نیاز به تزریق آمپول بی حسی داشته باشد. از همین رو پیش از جرم گیری دندان های حساس از با تابش اشعه های کم توان لیزر دندانپزشکی به دندان ها فرد درد و حساسیتی هنگام جرم گیری احساس نخواهد کرد.

تفاوت جرم گیری و بلیچینگ دندان چیست؟

یکی از اشتباهات عمده ای که در رابطه با جرم گیری دندان رخ می دهد، اشتباه گرفتن آن با بلیچینگ است. گاهی اوقات افراد با نیت سفید شدن دندان ها اقدام به جرم گیری می کنند که کار بسیار غلطی است. چرا که جرم گیری مساوی با سفید شدن دندان نیست. اقدامی که افراد برای سفید شدن دندان ها باید انجام دهند بلیچینگ است که با جرم گیری تفاوت دارد. بلیچینگ یک روش زیبایی است که در آن لکه های سطحی و رنگ دانه های روی دندان به طور کامل حذف می شوند و دندان بین 2 تا 3 درجه سفید تر می شود.

مطالعه بیشتر

بلیچینگ دندان چیست؟

با علائم، دلایل و روش های بلیچینگ دندان بیشتر آشنا شوید.

بیشتر بخوانید

ویژگی های جرم گیری خوب چیست؟

جرم گیری تنها برداشتن پلاک ها و لکه ها از روی سطح دندان نیست؛ بلکه هدف اصلی از انجام آن، حذف کامل و اصولی پلاک های میکروبی و جرم های سخت شده، بدون آسیب رساندن به سطح دندان و بافت لثه است. برای دستیابی به این نتیجه عوامل مهمی مانند مهارت و دقت دندانپزشک، استفاده از تجهیزات سالم و مناسب، به کارگیری ابزارهای متناسب با محل تجمع جرم و کنترل عفونت بستگی دارد. اما در کنار این موارد، جرم گیری باید به گونه ای باشد که حتی نواحی با دسترسی سخت مانند پشت دندان ها، فواصل بین دندانی و زیر خط لثه نیز به درستی پاکسازی شوند. همچنین حفظ بافت لثه و جلوگیری از آسیب به سطح ریشه از معیارهای جرم گیری اصولی است. در پایان بررسی نتیجه کار، اعلام مراقبت ها و آموزش روش صحیح مسواک زدن، جهت ماندگاری درمان از لازمه های یک جرم گیری اصولی است.

چرا با جرم گیری و بروساژ، دندان ها کاملاً سفید نمی شوند؟

هدف از جرم گیری و بروساژ، برطرف کردن جرم، پلاک های میکروبی و لکه های سطحی دندان است. به همین دلیل است که دندان ها ممکن است کمی صاف تر، تمیزتر و مقداری روشن تر به نظر برسند. اما تغییر رنگ طبیعی دندان ها از اهداف انجام جرم گیری نیست. برای روشن تر شدن و تغییر رنگ ذاتی دندان ها باید از درمان های زیبایی مانند بلیچینگ استفاده کرد.

آیا جرم گیری دندان درد دارد؟

آیا برای جرم گیری دندان بی حسی استفاده می شود؟ سوالاتی از این دست که بیشتر مرتبط با درد است، یکی از پرتکرارترین سوالاتی است که در طی روز در کلینیک دندانپزشکی دریای نور با آن مواجه می شویم. در خصوص درد دندان در درمان جرم گیری و یا حتی درد بعد از جرم گیری باید گفت، جرم گیری دندان به هیچ عنوان درد و عوارضی به همراه ندارد.

با توجه به اینکه جرم گیری یک درمان غیر تهاجمی و بدون نیاز به تراش است، فرد هیچگونه دردی احساس نخواهد کرد و نیاز به تزریق آمپول بی حسی وجود ندارد. اما ممکن است بنا بر شرایط مختلف برخی از افراد هنگام درمان جرم گیری یا بعد از جرم گیری دندان دچار حساسیت در دندان خود شوند. اگر این عمل با حوصله و تکنیک درست دندانپزشک صورت بگیرد بیمار ناراحتی ای در حین جرم گیری نخواهد داشت. در حقیقت باید گفت که کاهش درد جرم گیری به توانایی دندانپزشک بستگی دارد.

آیا جرم گیری به مینای دندان آسیب میزند؟

ترس ها و شک هایی درباره آسیب زدن جرم گیری به مینای دندان وجود دارد که ما آن ها را کامل رد نمیکنیم. جرم گیری باید به درستی و با ابزار مناسب انجام شود تا مینای دندان آسیب نبیند. به همین خاطر است که ما در کلینیک دریای نور بر روی مهارت و دقت پزشکان تاکید زیادی داریم؛ چرا که یکی از رکن های اصلی جرم گیری اصولی، مهارت و ظرافت کار پزشک است.

آیا جرمگیری باعث لقی دندان میشود؟

خیر. جرم گیری به خودی خود باعث لقی دندان ها نمی شود. اما این احتمال وجود دارد که جرم ها تا مدت های زیادی در دهان وجود داشته باشند و باعث آسیب رساندن به لثه و بافت نگه دارنده دندان شوند. به همین خاطر ممکن است پس از برداشته شدن جرم های سفت و حجیم، لقی دندان که از قبل به خاطر بیماری لثه و تحلیل استخوان وجود داشته، بیشتر احساس شود. در واقع جرم های انباشته شده، فضای بین دندان ها را پر کرده و پس از حذف آن ها وضعیت لقی دندان مشخص تر می شود.

چرا جرم گیری باعث زردی دندان می شود؟

همانطور که اشاره شد جرم گیری باعث سفید شدن دندان ها نمی شود بلکه با برداشتن رسوبات و جرم های انباشته شده روی سطح دندان، رنگ واقعی آن را نمایان می سازد. از طرفی، بیماری های تحلیل لثه موجب می شود زردی ریشه دندان بیشتر شود. جرم گیری تغییر رنگی ایجاد نمی کند بلکه باعث مشخص شدن مشکلات پنهان دندان و لثه می شود.

مدت زمان جرم گیری

به طور کلی درمان جرم گیری جزو درمان های زمان بر نیست. همانطور که در قسمت مراحل جرم گیری نیز اشاره شد، درمان جرم گیری به طور معمول حدود 45 دقیقه طول می کشد. البته موارد متعددی مانند میزان جرم و شرایط مراجعه کننده نیز در مدت زمان جرم گیری تاثیر گذار است. برای مثال ممکن است یک فرد دو بار نیاز باشد که با ابزار دستی جرم های دهانش کنده شود و هر مرحله 30 دقیقه احتمال دارد به طول بی انجامد.

جرم گیری در بارداری

با توجه به تغیرات کلی ای که در طی دوران بارداری برای خانم ها ایجاد میشود و آسیب های وارده بر دندان ها، مراجعه به دندان پزشکی در دوران بارداری همواره چالش بر انگیز می باشد. که در مطلب دندانپزشکی در دوران بارداری کاملا بیان شده است. به صورت کلی خانم های بارداربهتر است در سه ماهه دوم برای درمان های دندان پزشکی اقدام نمایند. جرم گیری دندان نیز شامل همین قائده است؛ و در صورت نیاز به جرم گیری در دوران بارداری باید با مشورت با دندان پزشک و متخصص زنان خود اقدام نمایید. یکی از موارد نگران کننده برای خانم های باردار و سوالات آن ها این است که آیا جرم گیری در بارداری ضرر دارد، در پاسخ باید بیان کرد با توجه به شرایط مادر و نظر پزشک انجام جرم گیری دندان در دوران باردری می تواند مفید واقع شود؛ و از ابتلا به پوسیدگی دندان و عفونت و التهاب لثه ها طی این دوران جلوگیری خواهد کرد.

سخن پایانی

درخصوص حیطه بزرگ بهداشت دهان و دندان، جرم گیری دندان به عنوان یک موضوع مهم است که عناصر پیشگیری، نگهداری و رفاه کلی را با هم ترکیب می کند. با درک اهمیت جرم گیری دندان و گنجاندن آن در روال بهداشت دهان و دندان خود، نه تنها درخشندگی لبخند خود را حفظ می کنید بلکه سلامت کلی خود را نیز پرورش می دهید.