دندانپزشکی در دوران بارداری

یکی از اصلی ترین دغدغه ها و سوالات خانم های باردار در خصوص عوارض رفتن به دندانپزشکی در دوران بارداری است، چرا که در این دوران رعایت جوانب اطمینان و در نظر گرفتن سلامت مادر و جنین از اهمیت به سزایی برخوردار است؛ دراین مقاله از کلینیک دندان پزشکی دریای نور به بررسی موارد زیر میپردازیم:

دندان پزشکی در سه ماهه اول بارداری

در سه ماهه اول بارداری توصیه میشود حتی الامکان از مصرف هرگونه دارو و انجام درمان های دندان پزشکی خودداری شود؛ چرا که ارگان های اصلی جنین در این ایام در حال شکل گیری میباشد. همچنین توجه شود تا هفته 13 بارداری از برخورد هرگونه اشعه رادیولوژی (X-Ray) به بدن مادر خودداری کنید. بهتر است با تشخیص دندانپزشک در صورت عدم گسترش عفونت و یا درد شدید دندان، درمانها از سه ماهه اول بارداری به سه ماهه دوم منتقل شود. پس اگر دندان دارای درد خفیف غیرممتد شبانه یا دارای حساسیت به سرما و گرما و فشار و ضربه است، بهتر است با دندان مدارای کافی صورت گیرد، تا حتی الامکان درمان دیرتر انجام شود.

نحوه کنترل درد در سه ماهه اول بارداری

همانطور که گفته شد بهتر است در سه ماهه اول بارداری از مراجعه به دندانپزشکی پرهیز کنید تا سلامت جنین حفظ شود. در این ظرایط برای جلوگیری از تشدید درد دندان آسیب دیده، میتوانید نکات زیر را رعایت کنید:

• اجتناب از خوردن مایعات بسیار گرم یا بسیار سرد

• مسواک زدن با خمیر دندان حاوی فلوراید

• استفاده از نخ دندان پس از هر وعده غذایی

• استفاده از دهانشویه های مخصوص افراد باردار (دهانشویه کلر هیگزیدین)

مراجعه به دندانپزشکی در سه ماهه اول بارداری

چنانچه درد دندان در سه ماهه اول بارداری به صورت ممتد و آزار دهنده باشد و دندان یا لثه دچار عفونت، آبسه و .. شده باشد، باید جهت درمان و کاهش درد اقدامات لازم صورت گیرد چرا که کنترل شرایط مادر و جلوگیری از احساس اضطراب در مادر و جنین در دوران بارداری اولویت داشته و احساس درد ممتد دندان باعث به خطر انداختن شرایط مادر و یا پخش عفونت در دهان و آسیب به سایر دندان ها میشود. در این شرایط درمان در بارداری با شرایط زیر توسط متخصص صورت میگیرد:
استفاده از دارو و اشعه (برای عکس رادیوگرافی) میبایست حتما زیر نظر و با تجویز پزشک زنان و زایمان صورت گیرد بنابراین لازم است طرح درمانی دندانپزشکی قبل از انجام به تایید پزشک متخصص زنان و زایمان برسد تا آسیب های آن به حداقل برسد.
درمان های دندانپزشکی که در این دوره انجام میشود، در حداقل زمان ممکن و به منظور رفع علائم اورژانسی مانند درد و عفونت است. در این دوره دندانپزشک معمولا برای کاهش درد و ایجاد مجرایی برای تخلیه عفونت دندان از درمانی با نام پالپوتومی استفاده میکند در این درمان تنها عصب های موجود در تاج دندان تخلیه میشود و دندان تا سه ماهه دوم بارداری به صورت پانسمان شده نگهداری میشود تا در آن زمان درمان ریشه صورت گیرد.

دندانپزشکی در سه ماهه دوم بارداری

وزن حدودی جنین در سه ماهه دوم بارداری در بازه 80 الی 90 گرم قرار دارد و نشان دهنده این است که جنین به وضعیت ثبات رسیده و مادر نیز برای جابه جایی با مشکل چندانی روبه رو نیست. با توجه به وضعیت ذکر شده میتوان گفت که این بازه زمانی، مناسب ترین دوره برای انجام خدمات دندانپزشکی از جمله موارد زیر است:

• ترمیم دندان

• درمان ریشه

• کشیدن دندان

هشدار:لازم به ذکر است که عکس برداری در این دوره همانند سه ماهه اول بارداری میتواند خطراتی را جنین به همراه داشته باشد از این رو بهتر است تا از اشعه رادیولوژی حدالامکان دوری کنید یا هنگام مواجه با آن از روکش های سربی استفاده نمایید.

انجام کدام خدمات دندانپزشکی در سه ماهه دوم ممنوع است؟

با توجه به اینکه جین در سه ماهه دوم بارداری در حالت وزن گیری قرار دارد، ممکن است قرار گرفتن مادر در یک وضعیت ثابت برای طولانی مدت آزار دهنده باشد. از این رو بهتر است تا خدمات زیبایی دندانپزشکی و همچنین خدمات درمان تخصصی همانند جراحی لثه، جراحی و کشیدن دندان عقل و... به بعد از زایمان موکول شود.

دندان پزشکی در سه ماهه سوم بارداری

در ماه های هفتم، هشتم و نهم بارداری جنین تقریبا به طور کامل رشد کرده است و رفت و آمد برای مادر دشوار میشود. در این ایام دراز کشیدن به مدت زیاد در یونیت دندانپزشکی نیز میتواند برای جنین مضر بوده و برای مادر موجب ایجاد درد میگردد.. بنابراین بهتر است درمان های دندانپزشکی به بعد از زایمان موکول شوند و مراقبت های دهانی و دندانی برای جلوگیری از دندان درد با دقت بیشتری صورت پذیرد، استفاده از نخ دندان و مسواک حداقل روزی دوبار و استفاده از دهانشویه از اهمیت بسیار بالایی نسبت به سایر افراد برخوردار است زیر باید از هر گونه بیماری ناحیه دهان و دندان جلوگیری نمود.این دوره مانند دوره اول بارداری بهتر است از درمانهای اصلی دوری شود و به جای آن از درمانهایی مانند درمان پالپوتومی استفاده شود. راحتی مادر در این دوره بسیار حائز اهمیت است بنابراین همواره باید مادر در راحت ترین حالت ممکن باشد و دندانپزشکی نیز مستثنی نمیباشد.

ممنوعیت خدمات دندانپزشکی در دوران بارداری شامل چه مواردی میشود؟

رعایت سلامت و بهداشت دهان و دندان در هر بازه ای از زندگی از اهمیت بالایی برخوردار است، با این حال باید به این نکته توجه داشته باشید که انجام برخی از خدمات دندانپزشکی در دوران بارداری ممنوع است زیرا سلامت مادر و جنین را تحت تاثیر قرار میدهد. از جمله محدودیتهای دندانپزشکی در دوران بارداری میتوان به وارد زیر اشاره کرد:

درمان های زیبایی و غیرضروری

توصیه میشود تا برخی از خدمت زیبایی دندانپزشکی از جمله بلیچینگ، لمینت، کامپوزیت و... به بعد از دوران بارداری موکول شوند. جهت انجام خدمات زیبایی ذکر شده دندانپزشک ملزم به استفاده بی حسی یا برخی مواد شیمیایی است که ممکن است خطراتی را برای روند رشد و نمو جنین به همراه داشته باشد.
در کنار خدمات زیبایی ذکر شده توصیه میکنیم تا در دوران بارداری از انجام ارتودنسی نیز پرهیز کنید. در این دوران هورمون ها بصورت مداوم در حال نوسان هستند و با تاثیرگذاری برروی سلامت لثه و ایجاد التهاب در آن، منجر به عدم تاثیرگذاری ارتودنسی میشوند.

استفاده از داروهای بی حسی دندانپزشکی

آمپول های بی حسی دندانپزشکی حاوی اپی نفرین هستند که بالا بردن ضربان قلب و فشار خون مادر، خطر زایمان زودرس را افزایش میدهد. در چنین شرایطی دندانپزشک برای درمان از داروهای ایمن تری همانند استامینوفن، آموکسی سیلین، آزیترومایسین یا کلینداماسین برای بی حسی استفاده میکند.

علاوه بر اپی نفرین، برخی دیگر از داروهای ضدالتهابی نیز میتوانند اثرات خطرناکی را برروی جنین بگذارند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

• ایبوپروفن: ایجاد مشکلات قلبی و کلیوی در جنین

• ناپروکسن: ایجاد مشکلات قلبی و کلیوی در جنین

• آسپرین: خطر سقط جنین یا ایجاد نقص های قلبی

جلسات درمانی طولانی مدت

در جلسات درمانی طولانی مدت شما ملزم به گذراندن بازه زمانی بیشتری برروی صندلی دندانپزشکی هستید که همین امر میتواند عوارضی از جمله افت فشار خون، سرگیجه و کاهش جریا خون به جنین را به همره داشته باشد. لازم به ذکر است که در سه ماه سوم بارداری خوابیدن به پشت سر برروی هر سطحی میتواند باعث وارد شدن فشار به وریدهای اصلی و در نهایت افت فشار خون مادر شود. اگر در دوران بارداری ملزم به گذراندن جلسات درمانی طولانی مدت هستید، بهتر است تا جهت جلوگیری از بروز عوارض ذر شده هر چند دقیقه یکبار وضعیت خود را تغییر بدهید.

عکس و اشعه دندانپزشکی

با توجه به حساس بودن جنین نسبت به اشعه ایکس، بهتر است تا رادیوگرافی دندان در دوران بارداری تنها در شرایط اورژانسی انجام شود و در طی آن اصول مراقبتی لازم همانند قرار گرفتن پیشبند سربی برروی شکم و غده تیرویید انجام شود. لازم به ذکر است که میزان اشعه استفاده شده هنگام تصویر برداری بسیار کم است اما در سه ماه اول بارداری میتواند برای جنین خطرناک باشد. درصد خطرناک بودن عکس های لازم برای درمان دندان در دوران بارداری را میتوان به شیوه زیر طبقه بندی کرد:

رادیوگرافی ساده: عکس رادیوگرافی ساده ( پری آپیکال و بایت رینگ) برای بررسی پوسیدگی، عفونت و درمان ریشه استفاده میشود و در صورت رعایت محافظت های لازم بی خطر است.
رادیوگرافی پانورامیک (OPG): رادیوگرافی پانورامیک برای بررسی کلی وضعیت فک و دندان ها انجام میشود و بهتر است به در سه ماهه دوم بارداری یا پس از زایمان موکول شود.
سی تی اسکن دندان ها (CBCT): سی تی اسکن دندان ها برای ارتودنسی وایمپلنت کاربرد دارد و به دلیل داشتن اشه زیاد، توصیه میشود تا انجام آن به بعد دوران بارداری موکول شود.

شرایط عکس برداری رادیولوژی (X-Ray) در دوران بارداری

میزان اشعه مورد استفاده در عکس برداری رادیوگرافی دندانپزشکی، نسبت به اشعه رادیوگرافیهای پزشکی و سی تی اسکن بسیار کم میباشد اما در این حالت نیز باید الزاماتی را رعایت نمود. اعم از:

در صورت نیاز به عکس گرافی پیش از درمان (عرف است قبل از هر درمان دندانپزشکی ضروری عکس از دندان تهیه شود) برای خانم های باردار باید از پوشش سربی استفاده شود تا از آسیبهای احتمالی برای جنین کاسته شود. چرا که آسیب های پرتو رادیوگرافی به سقط، کم وزنی و عقب ماندگی ذهنی و جسمی جنین خلاصه نمیشوند و احتمال ابتلای جنین به سرطان را نیز افزایش میدهند.

در صورت نیاز شما به درمان ریشه در دوران بارداری انتخاب متخصص درمان ریشه با تجربه و حاذق نیز در این امر حائز اهمیت است، چراکه متخصص درمان ریشه با توجه به سابقه بالای فعالیت، آموزش و درمان های حساس ای که در این حیطه داشته است؛ میتواند بدون نیاز به عکس گرافی ضایعه و محلی که نیاز به درمان دارد را تشخیص داده و تا آنجایی که ممکن است از عکس گرافی استفاده نکنند. علاوه بر این در کشیدن و جراحی دندان، درمان ریشه و سایر درمان ها انتخاب متخصص با تجربه و ماهر به کوتاه شدن فرایند درمان و کاهش عوارض و درد بعد از درمان نیز کمک شایانی خواهد کرد.

آیا کشیدن دندان در دوران بارداری مجاز است؟

کشیدن دندان در دوران بارداری میتواند خطراتی را برای مادر و جنین به همراه داشته باشد اما نمیتوان بطور کلی این درمان را ممنوع اعلام کرد. در سه ماهه اول بارداری جنین در حال رشد است و کشیدن دندان میتواند خطر سقط را افزایش دهد و از طرف دیگر کشیدن دندان در سه ماهه سوم میتواند باعث ایجاد ناراحتی شدید، وارد شدن فشار به شکم و افت فشار خون شود. از این رو میتوان نتیجه گرفت که سه ماهه سوم مناسب ترین زمان برای کشیدن دندان است که البته در این بازه، انجام این درمان با دقت بالا و رعایت تمایم پروتکل های محافظتی انجام شود.

شرایط عصب کشی دندان در دوران بارداری چیست؟

عصب کشی یکی از درمان های ایمن در دوره بارداری شناخته می‎شود؛ با این برای جلوگیری از بروز خطرات احتمالی باید تمامی نکات محافظتی را هنگام انجام آن رعایت کرد. بهترین زمان برای عصب کشی دندان زمانی است که مادر در سه ماهه دوم بارداری قرار دارد زیرا در این زمان وضعیت جنین به حالت ثبات رسیده و حساسیت بدن مادر نیز کمتر شده است.

توجه: در صورتی که در سه ماهه اول یا سوم بارداری نیاز به عصب کشی داشتید، انجام آن را به تاخیر نیاندازید زیرا باقی ماندن و پخش شدن عفونت ایجد شدهمیتواند سلامت مادر و جنین را تهدید کند.

در این شرایط تنها لازم است تا به یک کلینیک دندانپزشکی معتبر مراجعه نمایید. جهت رزور وقت و مشاوره تخصصی از کلینیک دندانپزشکی دریای نور، از طریق شماره زیر با ما در ارتباط باشید:

استفاده از دارو در دوران بارداری

به طور کلی داروها بر اساس خطر برای بانوان باردار به 5 دسته A,B,C,D,X تقسیم میشوند؛ که دراین بین داروهای طبقه X بیشترین خطر و داروهای طبقه A کمترین خطر را دارند. داروهای بیحسی در طبقه B و C قرار دارند، داروهای بیحسی موجود در طبقه B میتواند به حد نیاز مورد استفاده قرار بگیرد اما داروهای ردیف C باتوجه به نیاز مادر و نظر متخصص زنان و زایمان و دندان پزشک مورد استفاده قرار میگیرد.
کمخطرترین و مشهورترین داروی بیحسی در این دوران را باید لیدوکایین شمرد، زیرا لیدوکایین در طبقه B قرار میگیرد. و میتوان از این دارو در حین درمان و با دوز حداقلی استفاده نمود تا هم از تاثیرات احتمالی دارویی بر جنین جلوگیری کند هم از درد ناشی از درمان کاهش یابد. در سه ماهه دوم و سوم بارداری تحت نظر پزشک زنان میتوان از ضد دردهایی مانند استامینوفن وبروفن(ایپوپروفن و ژلوفن) برای التیام موقت درد دندان استفاده کرد اما توجه شود که از داروهای حاوی آسپرین نباید استفاده کرد.

عوارض دندانپزشکی در دوران بارداری چیست؟

برای جلوگیری از به خطر افتادن سلامت مادر و جنین در دورانبارداریف بهتر است تا هر کدام از خدمات درمانی در بازه مخصوص خود انجام شوند. انجام برخی از خدمات درمنی در بازه هی زمانی نا درست یا زیر نظر افراد غیرمتخصص، میتواند خطرات زیر را به همراه داشته باشد:

• زایمان زودرس

• سقط جنین

• افت فشار خون

• سرگیجه

• افزایش التهاب و خونریزی لثه ها

• افزایش ضربان قلب جنین در واکنش به داروها

چگونه از مشکلات سلامت دندان در دوران بارداری جلوگیری کنیم؟

باتوجه به محدودیت درمان دندانپزشکی در دروان بارداری و همچنین عوارضی که ممکن است برای مادر و جنین ایجاد شود، بسیاری از افراد باردار در تلاش هستتد تا از همان ابتدا از مشکلات دهان و دندان جلوگیری کنند. از جمله اقداماتی که میتوانید سلامت دندان های خود را در دوره بارداری حفظ کنید، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

• حداقل دوبار در روز دندان های خود را مسواک بزنید

• از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید

• پس از هر وعده غذایی از نخ دندان استفاده کنید

• مصرف مواد غذایی شیرین و اسیدی را به حداقل برسانید

• رژیم غذایی حاوی سبزیجات داشته باشید