روکش دندان که معمولاً به عنوان تاج دندان شناخته می شود، به منظور ترمیم دندانی استفاده میشود که، دندان آسیب دیده یا ضعیف شده است و بالای خط لثه را کاملاً می پوشاند. و مانند یک کلاه محافظ است که تمام قسمت قابل رویت دندان را می پوشاند و شکل، اندازه، استحکام و ظاهر آن را بازیابی می کند. روکش های دندان زمانی مناسب ترند که دندان نیاز به حمایت ساختاری قابل توجهی داشته باشد یا ظاهر زیبایی نیاز به دگرگونی کامل داشته باشد. روکش های دندانی معمولاً برای دندان هایی با پوسیدگی گسترده، پرکردگی های بزرگ، شکستگی ها یا پس از درمان ریشه توصیه می شود. و از مواد مختلفی از جمله چینی، فلز یا ترکیبی از هر دو (چینی به فلز) ساخت، بسته به نیاز و ترجیحات بیمار.

در این مطلب از کلینیک دندان پزشکی دریای نور به موارد درمانی و مراحل نصب روکش دندان و استفاده از روکش دندان به منظور حفظ ظاهر طبیعی دندان و استحکام دندان بعد از درمان، انواع روکش دندان،انواع روکش سرامیکی و تفاوت انواع روکش دندان پرداخته میشود.

لمینیت دندان کلینیک دندان پزشکی دریای نور.jpg

نکات مهم در خصوص روکش دندان

روکش دندان (Dental Crown) نوعی ترمیم دندانی است که برای پوشاندن و محافظت از بخش قابل مشاهده دندان و بازگرداندن شکل، عملکرد و استحکام آن استفاده میشود. روکش معمولاً زمانی پیشنهاد میشود که ساختار دندان به دلیل پوسیدگی گسترده، شکستگی، فرسایش یا درمان ریشه به اندازهای آسیب دیده باشد که ترمیمهای معمولی نتوانند استحکام و عملکرد مناسبی ایجاد کنند.

انتخاب نوع روکش و نحوه آمادهسازی دندان به شرایط هر فرد، میزان باقیمانده ساختار دندان، وضعیت لثه و دندانهای مجاور و همچنین محل قرارگیری دندان بستگی دارد. بنابراین، پیش از درمان، دندانپزشک باید وضعیت دندان را بهطور کامل ارزیابی کند.

مواد مورد استفاده در ساخت روکش دندان

روکشهای دندان از مواد مختلفی ساخته میشوند و انتخاب ماده مناسب به محل دندان، میزان نیروی جویدن، شرایط دهان و اولویتهای زیبایی بیمار بستگی دارد. از رایجترین مواد میتوان به سرامیک، زیرکونیا، فلز و روکشهای فلز-سرامیک اشاره کرد.

روکشهای تمامسرامیک و زیرکونیا به دلیل ظاهر طبیعی و امکان هماهنگی مناسب با رنگ دندانها، بهویژه در ناحیه دندانهای قابل مشاهده، کاربرد زیادی دارند. برخی انواع زیرکونیا نیز مقاومت مکانیکی بالایی دارند و میتوانند برای دندانهای خلفی که تحت فشار بیشتری قرار میگیرند، مورد استفاده قرار گیرند.

بنابراین نمیتوان یک ماده را برای تمام بیماران بهترین گزینه دانست؛ انتخاب نوع روکش باید بر اساس شرایط بالینی هر دندان و نظر دندانپزشک انجام شود.

ساخت روکش دندان به صورت اختصاصی

روکش دندان بهصورت اختصاصی برای هر بیمار ساخته میشود. در فرایند ساخت، عواملی مانند شکل و اندازه دندان، رنگ دندانهای مجاور، وضعیت بایت و فضای موجود در دهان در نظر گرفته میشود تا روکش علاوه بر ظاهر طبیعی، عملکرد مناسبی نیز داشته باشد.

پس از آمادهسازی دندان، اطلاعات لازم برای ساخت روکش به لابراتوار دندانپزشکی ارسال میشود یا در برخی روشهای دیجیتال، طراحی و ساخت روکش با استفاده از فناوریهای دیجیتال انجام میگیرد. هدف این است که روکش نهایی از نظر فرم، تماس با دندانهای مجاور و هماهنگی با دندانهای مقابل، تا حد امکان دقیق باشد.

میزان تراش دندان برای نصب روکش

برخلاف ونیر که معمولاً تنها سطح جلویی دندان را درگیر میکند، روکش دندان بخش عمدهای از سطح تاج دندان را میپوشاند و برای ایجاد فضای کافی جهت قرارگیری روکش، دندان باید به میزان مشخصی آمادهسازی و تراش داده شود.

مقدار تراش به عواملی مانند نوع روکش، وضعیت و شکل دندان و میزان ساختار سالم باقیمانده بستگی دارد. دندانپزشک تلاش میکند آمادهسازی دندان را تا حد امکان محافظهکارانه و متناسب با نیاز درمان انجام دهد و از برداشتن غیرضروری ساختار سالم دندان جلوگیری کند.

بنابراین، عبارت «روکش دندان با حداقل تراش و برداشتن مقدار کمی از مینای سطح جلویی دندان» توصیف دقیقی از روکشهای معمولی نیست و بیشتر میتواند به برخی انواع ونیرهای دندانی مربوط باشد.

چه دندانهایی ممکن است به روکش نیاز داشته باشند؟

روکش دندان در شرایط مختلفی میتواند مورد استفاده قرار گیرد، از جمله:

  • دندانهایی که به دلیل پوسیدگی گسترده بخش زیادی از ساختار خود را از دست دادهاند.
  • دندانهای شکسته یا ترکخوردهای که نیاز به محافظت و بازسازی دارند.
  • دندانهایی که پس از درمان ریشه، ساختار کافی برای تحمل نیروهای جویدن ندارند.
  • دندانهایی که دچار سایش یا فرسایش قابلتوجه شدهاند.
  • دندانهایی که به دلیل شکل یا ساختار خاص، نیاز به بازسازی گسترده دارند.
  • برخی دندانهایی که به عنوان پایه یک پل دندانی (Dental Bridge) مورد استفاده قرار میگیرند.

البته نیاز به روکش صرفاً بر اساس ظاهر دندان تعیین نمیشود و دندانپزشک باید میزان آسیب، استحکام باقیمانده دندان و شرایط بافتهای اطراف را بررسی کند.

تفاوت روکش دندان با لمینت و ونیر کامپوزیت

روکش دندان با لمینت سرامیکی و ونیر کامپوزیت یکسان نیست. روکش معمولاً بخش عمدهای از تاج دندان را میپوشاند و بیشتر برای بازسازی و محافظت از دندانهای ضعیف یا آسیبدیده به کار میرود.

در مقابل، ونیرها لایهای نسبتاً نازک هستند که عمدتاً روی سطح جلویی دندان قرار میگیرند و بیشتر برای اصلاح برخی مشکلات زیبایی مانند تغییر رنگ، فرم دندان، لبپریدگیهای محدود یا برخی فاصلههای دندانی استفاده میشوند. میزان تراش و شرایط مناسب برای هرکدام نیز متفاوت است.

به همین دلیل، انتخاب بین روکش، لمینت یا ونیر کامپوزیت باید پس از معاینه دندان و بررسی هدف درمان انجام شود.

مراقبت از روکش دندان

روکش دندان اگر بهدرستی طراحی، نصب و نگهداری شود، میتواند برای سالها عملکرد مناسبی داشته باشد؛ با این حال، روکش جایگزین مراقبتهای معمول دهان و دندان نیست. مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان یا سایر ابزارهای مناسب برای تمیز کردن فضای بین دندانها و مراجعه منظم به دندانپزشک برای حفظ سلامت دندان زیر روکش و بافت لثه اهمیت دارد.

همچنین بهتر است از وارد کردن فشارهای غیرضروری، مانند جویدن اجسام سخت یا استفاده از دندان به عنوان ابزار، خودداری شود. در افرادی که دندانقروچه دارند نیز ممکن است دندانپزشک استفاده از محافظ شبانه را توصیه کند.

مطالعه بیشتر


مراقبت های لازم پس از درمان روکش

بامراقبت های لازم پس از درمان روکش بیشتر آشنا شوید.

بیشتر بخوانید

چرا روکش دندان میتواند گزینه مناسبی برای بازسازی و تقویت دندان باشد؟

روکش دندان یکی از روشهای رایج برای بازسازی دندانهای آسیبدیده و محافظت از ساختار باقیمانده آنها است. برخلاف ونیرهای دندانی که عمدتاً برای اصلاح برخی مشکلات ظاهری سطح جلویی دندان استفاده میشوند، روکش بخش عمدهای از تاج دندان را میپوشاند و میتواند علاوه بر بهبود ظاهر، نقش مهمی در بازگرداندن عملکرد و استحکام دندان داشته باشد.

البته روکش برای هر دندانی ضروری نیست و انتخاب آن باید پس از بررسی وضعیت دندان، میزان ساختار باقیمانده، سلامت لثه و شرایط بایت توسط دندانپزشک انجام شود. در صورت وجود شرایط مناسب، روکش میتواند مزایای زیر را به همراه داشته باشد:

بهبود ظاهر دندان و هماهنگی لبخند

روکشهای دندانی با توجه به شکل، اندازه و رنگ دندانهای طبیعی بیمار ساخته میشوند و میتوانند ظاهر دندانهای بهشدت تغییرشکلیافته، شکسته یا دچار تغییر رنگ را بهبود دهند.

در مواردی که بخش قابلتوجهی از تاج دندان آسیب دیده باشد، روکش میتواند فرم طبیعی دندان را تا حد زیادی بازسازی کند و هماهنگی بیشتری میان دندان ترمیمشده و دندانهای مجاور ایجاد کند.

با این حال، روکش دندان را نباید بهعنوان درمان اصلی برای اصلاح مشکلات ارتودنسی یا نامرتبی قابلتوجه دندانها در نظر گرفت. در چنین شرایطی ممکن است درمان ارتودنسی گزینه مناسبتری باشد.

بازسازی دندانهای ضعیف و آسیبدیده

یکی از مهمترین کاربردهای روکش، محافظت از دندانی است که بخش قابلتوجهی از ساختار خود را از دست داده و در برابر نیروهای جویدن آسیبپذیر شده است.

پوسیدگی گسترده، شکستگی، سایش شدید یا برخی درمانهای ترمیمی میتوانند میزان قابلتوجهی از ساختار تاج دندان را از بین ببرند. در چنین شرایطی، روکش با پوشاندن و محافظت از ساختار باقیمانده، میتواند به بازگرداندن عملکرد دندان و کاهش خطر آسیب بیشتر کمک کند.

در دندانهایی که درمان ریشه شدهاند نیز، در صورت از دست رفتن قابلتوجه ساختار تاج و وجود اندیکاسیون مناسب، ممکن است روکش برای محافظت از دندان و بازگرداندن عملکرد آن توصیه شود. با این حال، صرفاً عصبکشی شدن دندان به این معنا نیست که همه دندانهای درمان ریشهشده الزاماً به روکش نیاز دارند؛ تصمیمگیری به میزان ساختار باقیمانده و شرایط هر دندان بستگی دارد.

ظاهر طبیعی و امکان هماهنگی با دندانهای مجاور

یکی از مزایای روکشهای مدرن، امکان ایجاد ظاهری نزدیک به دندان طبیعی است. روکشهای سرامیکی و برخی انواع زیرکونیا میتوانند از نظر رنگ، فرم و ویژگیهای ظاهری با دندانهای اطراف هماهنگ شوند.

در طراحی روکش، عواملی مانند رنگ دندانهای مجاور، فرم صورت و لبخند، شکل دندانهای طبیعی، وضعیت لثه و رابطه دندانهای فک بالا و پایین مورد توجه قرار میگیرند. این هماهنگی میتواند به ایجاد نتیجهای طبیعیتر و متناسبتر کمک کند.

البته میزان طبیعی بودن نتیجه فقط به جنس روکش وابسته نیست و طراحی صحیح، آمادهسازی دقیق دندان، کیفیت ساخت لابراتواری و مهارت دندانپزشک نیز اهمیت زیادی دارند.

دوام و مقاومت مناسب در برابر نیروهای جویدن

روکشهای دندانی از مواد مختلفی ساخته میشوند و میزان مقاومت آنها به نوع ماده و طراحی روکش بستگی دارد. برخی انواع سرامیک و بهویژه زیرکونیا، مقاومت مکانیکی مناسبی دارند و میتوانند در شرایط بالینی مختلف مورد استفاده قرار گیرند.

با این حال، نمیتوان طول عمر مشخص و یکسانی برای تمام روکشها تعیین کرد. میزان دوام روکش به عواملی مانند جنس و طراحی آن، وضعیت دندان پایه، سلامت لثه، نیروهای جویدن، بهداشت دهان و دندان و وجود عادتهایی مانند دندانقروچه بستگی دارد.

بنابراین، حتی مقاومترین روکش نیز به مراقبت و معاینه دورهای نیاز دارد.

بازگرداندن عملکرد طبیعی دندان

روکش فقط یک درمان زیبایی نیست. زمانی که دندان به دلیل پوسیدگی، شکستگی یا تخریب گسترده شکل طبیعی خود را از دست داده باشد، روکش میتواند به بازسازی شکل، اندازه و عملکرد دندان کمک کند.

طراحی صحیح روکش باید به گونهای باشد که تماس آن با دندانهای مجاور و دندانهای فک مقابل مناسب باشد و در عملکرد طبیعی جویدن اختلال ایجاد نکند. به همین دلیل، روکش موفق تنها روکش زیبا نیست؛ بلکه باید از نظر زیبایی، عملکرد و سلامت بافتهای اطراف دندان نیز شرایط مناسبی داشته باشد.

حفظ و محافظت از ساختار باقیمانده دندان

هدف از درمان با روکش، جایگزین کردن تمام ساختار طبیعی دندان نیست؛ بلکه در موارد مناسب، روکش میتواند با پوشاندن تاج آسیبدیده، از ساختار باقیمانده دندان محافظت کند.

پیش از انجام درمان، دندانپزشک باید بررسی کند که آیا ساختار کافی و سالم برای نگهداشتن روکش وجود دارد یا خیر. در برخی موارد که تخریب دندان بسیار شدید است، ممکن است ابتدا به درمانهای دیگری برای بازسازی دندان نیاز باشد یا حتی روکش گزینه مناسبی نباشد.

روکش دندان؛ درمانی وابسته به تشخیص صحیح

انتخاب روکش دندان نباید صرفاً بر اساس تمایل به داشتن لبخندی زیباتر انجام شود. مهمترین عامل، تشخیص صحیح و تعیین اندیکاسیون درمان است.

اگر دندان تنها یک مشکل زیبایی محدود داشته باشد، ممکن است ونیر سرامیکی یا کامپوزیت گزینه مناسبتری باشد؛ در حالی که برای دندانی با تخریب گسترده، شکستگی یا ضعف ساختاری، روکش میتواند انتخاب مناسبتری باشد.

به همین دلیل، پیش از تصمیمگیری درباره نوع ترمیم، دندانپزشک وضعیت دندان و بافتهای اطراف آن را بررسی میکند و بر اساس شرایط موجود، مناسبترین روش درمانی را پیشنهاد میدهد.

شواهد علمی درباره دوام و موفقیت روکشهای دندانی

روکشهای دندانی سالهاست در دندانپزشکی ترمیمی مورد استفاده قرار میگیرند و مطالعات بالینی متعددی عملکرد و دوام انواع مختلف روکشها را بررسی کردهاند. نتایج این مطالعات نشان میدهد که روکشهای دندانی میتوانند در صورت انتخاب مناسب بیمار، طراحی و ساخت صحیح و مراقبت مناسب، عملکرد طولانیمدتی داشته باشند.

با این حال، موفقیت درمان تنها به خود روکش وابسته نیست. سلامت دندان پایه و لثه، کیفیت درمان اولیه، دقت در ساخت و نصب روکش، رعایت بهداشت دهان و دندان و مراجعه منظم برای بررسی وضعیت ترمیم، همگی در طول عمر و عملکرد آن نقش دارند.

بنابراین، روکش دندان را بهتر است نه صرفاً بهعنوان یک روش زیبایی، بلکه بهعنوان یک ترمیم تخصصی برای بازسازی، محافظت و بهبود عملکرد دندانهای آسیبدیده در شرایط مناسب در نظر گرفت.

کامپوزینت دندان.png

مراحل پست و روکش دندان

توجه داشته باشید که جهت درمان روکش دندان نیز مانند سایر درمان های دندان پزشکی مدت زمان و تعداد جلسات به صورت تقریبی بیان میشود، و تعداد جلساتی که جهت آماده سازی و تحویل روکش های دندانی نیاز است به نوع روکش و شرایط دندان بستگی دارد. معمولا این فرآیند میتواند یک الی دو هفته طول بکشد.

Steps of post and veneer.gif

  • مرحله اول پست و روکش دندان و مشاوره با دندان پزشک

این مرحله از روکش دندان به صورت ثابت انجام میگیرد؛ اولین قدم تعیین وقت مشاوره با یک دندانپزشک واجد شرایط است. در طول این قرار ملاقات، نگرانیها و خواستههای خود برای بهبود لبخندتان را مطرح خواهید کرد. دندانپزشک دندان ها، لثه ها و سلامت کلی دهان شما را بررسی می کند تا تشخیص دهد که آیا روکش ها گزینه مناسبی برای شما هستند یا خیر.

اگر ونیرها برای مورد شما مناسب هستند، دندانپزشک یک برنامه درمانی را بر اساس نیازها و اهداف خاص شما ایجاد می کند. این شامل بحث در مورد نوع روکش هایی است که برای شما بهترین کار را دارد (چینی یا کامپوزیت)، تعداد روکش های مورد نیاز، و سایه روکش ها برای مطابقت با دندان های طبیعی شما.

  • مرحله دوم روکش دندان و آماده سازی دندان برای روکش

در این مرحله بعد از تزریق آمپول بی حسی، سطح جونده و اطراف دندان ها یک تا دو میلیمتر توسط فرزهای دندانی تراش داده شده و در صورت وجود پوسیدگی، با ابزار مخصوص پوسیدگی ها برداشته شده و دندان برای نگه داشتن روکش به صورت ایمن تراش داده شده و تغییر شکل مییابد. این مرحله تضمین میکند که روکشها به درستی قرار میگیرند و طبیعی به نظر میرسند. اگرچه این مقدار حداقلی برای حذف مینای دندان است، اما فرآیندی غیرقابل برگشت است.

تمامی روکش ها مقدار مشخصی ضخامت دارند بنابراین دندان باید به اندازه ضخامت روکش تعین شده تراشیده شود؛ در برخی انواع روکش ها برای افزایش استحکام و مقاومت، ضخامت پوسته افزایش پیدا میکند اما در بیشتر انواع، حداقل ضخامت لازم دو میلی متر است.

  • مرحله سوم قالب گیری روکش دندان

پس از آماده سازی دندان، دندان پزشک با استفاده از تری های دندانی مخصوص قالبی از دندان تحت درمان تهیه کرده و به لابراتوارارسال میکند. علاوه بر قالب گیری از دندان مورد نظر قالب فک مقابل نیز تهیه می شود. به این دلیل که تکنسین لابراتوار با برقراری رابطه ی فکین با هم بتواند روکش را با نواحی تماس صحیح با دندان های مقابل بازسازی کند.

قالب دندان هایتان در لابراتور تبدیل به مولد (mold) با کست (cast) گچی خواهد شد و سپس روکش دندان را روی میل گچ فرم میدهند. در نهایت پس از فرم گرفتن روکش به شکل دندان، سرامیک مورد استفاده (برحسب نوع روکش انتخاب شده) در کوره مخصوص پخته می شود.

توجه داشته باشید انتخاب لابراتوار مناسب جهت ساخت روکش با بالاترین دقت و بهترین کیفیت یکی از اساسی ترین ارکان این درمان میباشد، که از وظایف کلینیک دندان پزشک و متخصص پروتز است. علاوه بر آن قالب گیری با نهایت دقت از دیگر موارد موثر در کیفیت درمان است.

قالبگیری روکش.gif

  • مرحله چهارم و روکش موقت برای دندان تحت درمان

اگر آماده سازی دندان ها منجر به تغییر ظاهری قابل توجهی شود، دندانپزشک ممکن است در زمانی که روکش های دائمی که در آزمایشگاه دندانپزشکی ساخته می شوند، روکش های موقت را برای محافظت از دندان های در معرض دید و جلوگیری از انحراف آن بر روی دندان شما قرار میگیرد. این مرحله بسته به میزان آماده سازی دندان همیشه ضروری نیست. معمولاً روکش موقت از جنس پلاستیک یا فلز است و با چسب موقت به دندان چسبانده میشود.

  • انتخاب رنگ روکش دندان از مهمترین موارد درمان پست و روکش دندان

این مرحله که با کمک بیمار اینجام میشود از مهمترین مراحل مخصوصا در روکش های چینی و پرسلن است. و باید رنگی کاملاً مشابه رنگ دندانهای طبیعی خودتان انتخاب کند.

رنگ های روکش دندان.jpg

جلسه دوم و نصب و باندینگ روکش دندان

پس از حدود یک الی دو هفته بعد از آماده شدن روکش در لابراتوار و ارسال مجدد به کلینیک دندان پزشکی، فرد باید مجددا جهت نصب و قرار دادن روکش دندان مراجعه نماید.

  • برداشتن روکش موقت دندان

جهت اتصال روکش اصلی ابتدا روکش موقت برداشته میشود. به همین منظور در صورت لزوم آمپول بی حسی تزریق شده ( همیشه نیازی به این کار نیست چرا که این کار بدون درد است). و پس از برداشتن روکش موقت بقایای چسب باقی مانده بر روی دندان تمیز میشود.

  • تطابق و تنظیم نهایی رنگ و شکل

ارزیابی دقیق با قرار دادن روکش بر روی دندان تحت درمان و بررسی تمامی جوانب اعم از شرایط دندان برای کشیدن نخ دندان، شرایط قرار گیری و حد فاصل آن با دندان های اطراف و قرار گیری بر روی لثه، و بلندی و کوتاهی آن توسط دندان پزشکی، اقدام به چسباندن روکش میشود. گاها چندین بار این فرایند تکرار شده، چرا که این ارزیابی از اهمیت بالایی برخوردار است، مخصوصا برای روکش دندان جلو چرا که در معرض دید هستند و جنبه زیبایی نیز در این امر مطرح است.

  • باندینگ و نصب دقیق روکش دندان:

پس از آماده شدن روکش دائمی، دندانپزشک روکش ها را روی دندان های شما قرار می دهد تا تناسب، شکل و رنگ آنها را بررسی کند. در صورت لزوم می توان در این مرحله تنظیمات را انجام داد. دندانپزشک دندان های شما را تمیز، جلا و حکاکی می کند تا پیوند محکمی با روکش ها ایجاد کند. سپس یک چسب مخصوص دندانپزشکی روی روکش ها زده می شود و با دقت روی دندان های شما قرار می گیرد.

  • کیورینگ دندان روکش شده:

برای فعال کردن چسب دندان و اطمینان از چسبندگی مطمئن، از نور کیورینگ برای سفت شدن آن استفاده می شود. این فرآیند معمولاً چند دقیقه طول می کشد.

Curing Light.jpg

  • تنظیمات و معاینات نهایی بعد از نصب کامل روکش دندان:

پس از چسباندن روکش ها در جای خود، هر گونه چسب اضافی برداشته می شود و دندانپزشک تنظیمات نهایی را برای اطمینان از بایت راحت و تراز مناسب انجام می دهد.

گاها ممکن است ابتدا روکش با چسب موقت چسبانده شود و بعد از حدود یک الی دو هفته چنانچه فرد متوجه درد، حساسیت و یا بلندی و کوتاهی در روکش خود نشده باشد و تمامی موارد به درستی رعایت شده باشد؛ روکش با سمان و چسب دائم چسبانده میشود.

روکش دندان بدون پایه.jpg

بهترین چسب برای چسباندن روکش دندان؟

براساس نوع روکش مورد استفاده نوع چسب انتخاب میشود، استفاده از چسب روکش مناسب از آن جهت حائز اهمیت است که چسب روکش باید به گونه ای یاشد، که روکش به درستی برروی دندان قرار گرفته و فاصله ای میان دندان و روکش نباشد، چرا که این فاصله میتواند موجب پوسیدگی مجدد دندان گردد، علاوه بر این کیفیت پایین چسب روکش باعث لقی و افتادن روکش دندان نیز میشود. البته ثابت ماندن روکش بیشتر به نوع تراش اولیه بستگی دارد، اما نوع و کیفیت چسب نیز در این امر حائز اهمیت است.

قالبگیری و ساخت روکش به روش دیجیتال

جهت انجام بسیاری از درمان های دندان پزشکی کسب اطلاعات دقیق از دندان ها و دندان های اطراف و موقعیت آن ها بسیار حائز اهمیت است. قالبگیری و روکش دندان نیز از این قاعده مستثنی نخواهد بود. امروزه با استفاده از ابزار و دستگاه های دیجیتالی که دارای اسکنر هستند، میتوان تصویر دقیق، کامل و با جزئیات از دندان تحت درمانی که نیاز به روکش دارد تهیه کرد.

در این روش اسکن لیزری از نور متمرکز که دقت بسیار بالایی دارد استفاده میکنند و تمامی جزئیات دندانها و لثه اسکن میشوند. و در نتیجه نیاز به نگهداری مواد قالبگیری در دهان بیمار نخواهد بود و تنها دندانها پیش از اسکن با پودر مخصوص پوشش داده میشوند تا از ثبت تمامی قسمتهای مورد نیازجهت قالبگیری اطمینان حاصل شود.

انواع  مختلف روکش داندان.jpg

روکش دندان سرامیک و فلز (PFM)

یکی از رایج ترین انواع روکش دندان، روکشی است از ترکیب فلز و سرامیک به اسم Porcelain Fused to Metal و با نام اختصاری PFM اشناخته میشود، که قسمت داخلی و هسته آن از فلز و لایه خارجی روکش دندان از سرامیک پرسلن ساخته شده است؛ به همین منظور هم از استحکام بالایی برخوردار است و هم از لحاظ زیبایی و ظاهری با دندان های اطراف در تضاد نخواهد بود. علاوه بر این از لحاظ هزینه نسبت به تمامی انواع روکش بسیار مناسب بوده و به صرفه ترین انتخاب برای تمامی دندان ها خواهد بود.

در ساخت روکش پی اف ام زیرساخت فلزی دوام و پشتیبانی ساختاری را فراهم می کند، در حالی که لایه بیرونی سرامیکی یا چینی ظاهر طبیعی دندان ها را تقلید می کند و ترکیبی یکپارچه با دندان های اطراف را تضمین می کند. و هنگامی که بیماران نیاز به ترمیم های بادوام دارند که ظاهری طبیعی به ارمغان می آورد، آنها را برای افرادی که نیازهای دندانی عملکردی یا زیبایی دارند مناسب می کند، انتخابی محبوب هستند.

روکش PFM نیز مانند تمامی موارد درمانی معایبی به همراه خواهد داشت، از جمله میزان تراش بالا در فرایند نصب روکش دندان، احتمال ساییدگی دندان های مقابل روکش و احتمال شکستگی یا ترک در سرامیک (سطح روکش PFM) علاوه بر این بعد از مدتی به دلیل برخورد قسمت فلزی با لثه عارضه کروژن رخ میدهد و بخشی از فلز به صورت یک خط در نزدیکی خط لثه دیده می شود. بنابراین بسیار مهم است که در صورت نصب روکش دندان فلز و سرامیک حتما از سلامت دندان و مخصوصا لثه های خود محافظت کنید. و بهتر است از روکش پی اف ام برای دندان جلویی (قدامی) استفاده نشود.

روکش PFM.jpg

روکش دندان زیرکونیا (PFZ):

یکی از انواع روکش سرامیکی روکش زیرکونیا یا زیرکونیوم است، که به صورت یک سره (به اصطلاح مونولوتیک ) است و از قسمت داخلی آن از جنس زیرکونیا و سطح خارجی آن از جنس سرامیک میباشد؛ در ساخت این نوع از روکش استحکام زیرساخت زیرکونیایی را با جذابیت زیبایی شناسی پرسلن ترکیب می شود. زیرکونیا یک ماده قوی و زیست سازگار است که دوام و مقاومت بسیار خوبی در برابر شکستگی ایجاد می کند. لایه بیرونی پرسلن ظاهری طبیعی و واقعی را فراهم می کند و به طور یکپارچه با دندان های اطراف ترکیب می شود. انواع مختلفی از روکش های PFZ وجود دارد که بر اساس میزان لایه چینی روی زیرساخت زیرکونیا طبقه بندی می شوند.

روکش زیرکونیا علاوه بر داشتن طول عمر بالا و ظاهری کاملا شبیه به دندان، مانند روکش های PFM به خوبی با دندان های شما پیوند میخورد و دندانهای شما را پوشش میدهد. از این رو برای ترمیم دندانهای قدامی و خلفی استفاده میشوند، زیرا استحکام و زیبایی فوق العاده ای دارند. و امکان شکست در آن ها کم است.و برخلاف روکش های PFM، دندان متحمل تراش کمتری هنگام درمان میشود و احتمال حساسیت به فلز در این نوع از روکش وجود ندارد.

با این حال، یکی از معایب روکش های زیرکونیا این است که لایه چینی ضخیم تر ممکن است در طول زمان مستعد خراشیده شدن یا سایش باشد. از دیگر معایب روکش زیرکونیا میتوان به احتمال سایش دندان های مقابل به دلیل استحکام بالای این روکش اشاره کرد، و به دلیل سطح سرامیکی که دارد در صورت فشار زیاد، دندان قروچه و یا جویدن مواد غذایی سفت امکان لب پر شدن شطح سرامیکی وجود دارد.

Zirconia crown (PFZ).png

روکش دندان فول زیرکونیا:

تاج کامل زیرکونیا نوعی ترمیم دندان است که به طور کامل از زیرکونیا ساخته شده است، ماده ای قوی و زیست سازگار که به دلیل دوام استثنایی و ظاهر طبیعی دندان مانند آن شناخته شده است. روکش های کامل زیرکونیا از یک بلوک جامد زیرکونیایی آسیاب می شوند و نیاز به روکش چینی را از بین می برند. این امر منجر به یک تاج یکپارچه با رنگ و شفافیت یکنواخت می شود که ظاهری سازگارتر و زیباتر را ارائه می دهد. روکشهای کامل زیرکونیا بر اساس شفافیت طبقهبندی میشوند.

روکش زیرکونیا به دلیل طول عمر بالا و ظاهری بسیار شبیه به دندان طبیعی با مقاومت بالا برای دندان های انتهایی ( دندان 4 به بعد ) خواهد داشت.این روکش باتوجه به استحکام بالایی که دارد و احتمال شکست و ترک خوردگی در آن از سایر انواع روکش ها کمتر بوده و مناسب ترین گزینه برای درمان بیمارانی است که دندان قروچه دارند چرا که روکش های سرامیکی ( روکش هایی با سطح سرامیکی مثل پی اف ام و زیرکونیا) در صورت دندان قروچه شدید ممکن است لب پر گردد. شایان ذکر است که روکشهای با شفافیت بالا زیبایی بیشتری را برای دندانهای قدامی ارائه میدهند و روکشهای با شفافیت کم استحکام مطلوبی را برای دندانهای خلفی ارائه میدهند.

از معایب روکش فول زیرکونیا میتوان به هزینه بالا نسبت به سایر انواع روکش دندان و احتمال سایش دندان های مقابل اشاره کرد.

Full zirconia .jpg

روکش دندان آی پی اس (IPS):

روکش IPS به نوعی روکش دندانی اطلاق میشود که توسط Ivoclar Vivadent، یک شرکت معروف مواد دندانپزشکی تولید میشود. روکش های IPS به دلیل کیفیت بالا و زیبایی ظاهری خود شناخته شده اند. آنها از مواد سرامیکی فشرده ساخته شده اند که به صورت سفارشی طراحی شده اند تا ظاهری طبیعی و واقعی ارائه دهند.

روکش های IPS انواع مختلفی دارند از جمله:

  • روکش IPS e.max Press
  • روکش IPS Empress Press

که هر کدام ویژگی ها و نقاط قوت خاصی را ارائه می دهند. این روکش ها معمولاً برای اصلاح عیوب مختلف دندان مانند تغییر رنگ، براده ها و ناهماهنگی های جزئی استفاده می شوند و در عین حال زیبایی کلی لبخند بیمار را بهبود می بخشند. این نوع از روکش دندان به دلیل استحکام و قدرت چسبندگی بسیار زیاد در سطح دندان ها، جهت استفاده در دندان های آسیب دیده با پایه ای کوتاه بسیار مناسب بوده و به منظور پوشاندن سطح دندان های جلو نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

یکی از معایب احتمالی روکشهای IPS هزینه بالاتر آنها در مقایسه با سایر گزینههای روکش است. با این حال، زیبایی و دوام برتری که ارائه می دهند می تواند آنها را به سرمایه گذاری ارزشمندی برای بیمارانی تبدیل کند که به دنبال ترمیم های دندان با بالاترین کیفیت هستند. روکش های IPS در برابر ضربه و صدمات شکننده تراز دیگر روکش ها هستند، و در بیشتر مواقع جهت روکش دندان های جلو (قدامی) استفاده شده و مورد مناسبی برای دندان های آسیا نخواهند بود.

IPS dental veneers.png

روکش دندان اندوکران ( endocrown):

روکش دندان اندوکراون نوعی ترمیم دندان است که ویژگیهای روکش و ونیر های دندانی را با هم ترکیب میکند.روکش اندو کران به طور خاص برای دندان های آسیب دیده یا ضعیف شده که تحت درمان ریشه قرار گرفته اند طراحی شده است؛ و یک درمان رستوریشن جایگزین برای دندانهایی است که قبلا بر روی آنها، عصب کشی انجام شده است. (رستوریشن: نام تمامی قطعات مصنوعی است که جهت احیای ساختار دندان روی تاج دندان قرار میگیرند.)

روکشهای اندوکراون از مواد بادوام مانند سرامیک یا زیرکونیا ساخته میشوند که استحکام و پایداری دندان درمان شده را فراهم میکنند. برخلاف روکشهای سنتی که فقط سطح جلوی دندان را میپوشانند، روکشهای اندوکراون کل دندان از جمله محفظه پالپ را پوشش میدهند و حمایت و محافظت بهینه را ارائه میکنند. تفاوت عمده این نوع از روکش دندان با سایرروکش ها در شرایط مورد نیاز استفاده از این روکش است؛ در تمامی روکش های ذکر شده، قبل از نصب روکش اطراف دندان به اندازه 1الی 2 میلی متر تراش داده میشود؛ اما در روکش اندو کران باید دندان عصب کشی شده و یک دیواره از دندان وجود داشته باشد، سپس روکش از داخل قرار داده میشود و از قسمت ابتدایی ریشه گذاشته میشود.

روکش های اندوکران آنها جایگزینی محافظه کارانه و خوشایند برای روکش های سنتی ارائه می دهند. با این حال، یکی از معایب بالقوه نیاز به ساختار مناسب دندان برای حفظ است و هزینه آنها ممکن است بالاتر از روکش های استاندارد به دلیل پوشش جامع و فرآیند ساخت پیشرفته آنها باشد. در مواردی که عصب کشی کامل انجام شده باشد و فرد به صورت کامل بهداشت دهان و دندان را رعایت نمایید و از نخ دندان به صورت منظم استفاده شود؛ میتوان از روکش اندوکران استفاده کرد.

endocrown dental veneers.png

روکش دندانی اینلی و آنلی:

این نوع از روکش که به نام کامپوزیت این لِی و کامپوزیت آن لِی نیز شناخته میشود یکی ازجدید ترین روش های ترمیمی دندان و مناسب برای دندان هایی است که دلیل پوسیدگی عمیق بخش زیادی از ساختار خود را از دست داده و و دیواره های دندان به شددت دچار ضعف و آسیب شده است. چرا که در این روش بخش کمتری از ساختار دندان تراش داده می شود و بخش سالم دندان حفظ شده و هیچ منفذی برای ورود باکتری ها به دندان باقی نمی ماند. و مناسب برای دندان هایی با شرایط حساس است.

علاوه بر این با توجه به اینکه روکش این لی و آن لی به صورت اختصاصی در لابراتور و طی پخته شدن در کوره ساخته و آماده میشود، با پر کردن غیرمستقیم راه حلی محکمتر و بادوام تر بوده و از لحاظ ظاهری مشابه دندان های طبیعی می باشد. و فرایند نسب و درمان آن نسبت به سایر روکش ها کوتاه تر خواهد بود .روکش های اینلی و آنلی به صورت سفارشی ساخته می شوند تا دقیقاً در حفره آماده شده دندان قرار بگیرند. روکش اینلی برای پر کردن فضای بین کاسپ دندان استفاده می شود، در حالی که روکش آنلی روی یک یا چند کاسپ گسترش می یابد.

از جمله معایب آن می توان به هزینه بسیار بالای آن اشاره کرد . یکی دیگر از معایب احتمالی این است که آماده سازی دندان مستلزم حذف برخی از ساختار دندان سالم است. علاوه بر این، روکشهای اینله و آنله ممکن است به اندازه روکشهای کامل دندان قوی نباشند، و این باعث میشود که برای دندانهای عقبی با بارگذاری زیاد مناسب نباشند. و ممکن است در صورت عدم رعایت بهداشت دهان موجب افزایش فرسایش مینای دندان شوند. و بر اثر جویدن غذاهای سفت از روی دندان جدا شوند( که دلیل اصلی آن می تواند درست قرار نگرفتن ترمیم روی دندان ها باشد.)

به طور کلی، روکش های اینله و آنله گزینه های ارزشمندی برای ترمیم محافظه کارانه دندان های آسیب دیده و در عین حال حفظ ظاهر طبیعی آنها هستند. دندانپزشکان شرایط دندانی و اهداف درمانی هر بیمار را به دقت در نظر می گیرند تا مناسب ترین نوع ترمیم را برای نیازهای خاص خود تعیین کنند.

روکش دندانی این‌لی و آن‌لی.jpg

تفاوت انواع روکش دندان :

یکی از اصلی ترین سوالات در خصوص روکش دندان مربوط به تفاوت انواع روکش دندان و انتخاب مناسب ترین روکش مخصوصا روکش دندان جلو خواهد بود، در جواب باید فاکتورها و معیارهای متفاوتی بیان و مقایسه گردد.

  • بررسی جنبه مالی در انتخاب بهترین نوع روکش دندان:

در صورت بررسی جنبه مالی باید گفت مناسب ترین روکش ها به ترتیب پی اف ام، زیرکونیا، فول زیرکونیا و روکش این لی آن لی است. و در صورتی که مسائل مالی مطرح نباشد، توصیه میشود از دندان های چهار به بعد از روکش فول زیرکونیا استفاده شود. مخصوصا افرادی که دچار دندان قروچه شدید هستند بهتر است ازروکش مقاومی چون فول زیرکونیا استفاده نماییند.

  • مقایسه انواع روکش از نظر کیفیت:

چنانچه مقایسه از نظر کیفیت،استحکام و طول عمر صورت گیرد، به ترتیب روکش ای پی اس، فول زیرکونیا و در رتبه بعدی زیرکونیا و پی اف ام با کیفیت یکسان قرار خواهند داشت. البته شایان ذکر است در خصوص طول عمر روکش نگهداری بیمار و رعایت نکات بهداشتی بسیار حائز اهمیت است.

  • مقایسه و تفاوت روکش ها از نظر زیبایی:

از لحاظ ظاهری تمامی روکش ها بسیار شبیه به دندان طبیعی هستند البته استفاده ازروکش پی اف ام که بسیار رایج است، جهت روکش دندان های قدامی (دندان های جلویی) توصیه نمیشود؛ از طرفی دندان های جلویی به روکش فول زیرکونیا احتیاج نداشته و بهتر است از روکش زیرکونیا و ای پی اس استفاده شود. چرا که این دندان ها متحمل فشار زیادی جهت جویدن نمیشوند.

تفاوت انواع روکش دندان.gif

آیا روکش دندان باعث پوسیدگی میشود؟

روکش دندان به خودی خود باعث پوسیدگی و آسیب به دندان نمیشود؛ و تنها در حالتی که روکش شکسته باشد، ترک خورده و یا بخشی از آن از دندان جدا شده باشد. موجب آسیب مجدد به دندان و ایجاد پوسیدگی یا به عصب رسیدن مجدد دندان میشود؛ ممکن است این فرایتد و آسیب و به دندان بدون علامت بوده و حتی دندان روکش شده دچار درد هم نشود و فرد بعد از گسترش پوسیدگی متوجه گردد.

به همین دلیل و جهت کنترل وضعیت دندان روکش شده بهتر است مرتبا دندان روکش شده چکاب شده و بررسی گردد.

در مواردی که روکش کهنه و قدیمی شده است و یا به دلایل دیگر بخشهایی از آن از دندان جدا شده است، باکتری ها به زیر روکش نفوذ کرده و در فضایی امن شروع به تکثیر می کنند. اگر به موقع متوجه این اتفاق نشوید، دندان زیر روکش دچار پوسیدگی و کرم خوردگی می شود.

برای درمان پوسیدگی زیر دندان روکش شده ، دندانپزشک روکش را از دندان جدا می کند و بخش های پوسیده دندان را تراشیده و تخلیه می کند. چنانچه هنوز عفونت به پالپ دندان نرسیده باشد و نیازی به عصب کشی نباشد دندان پر شده و با روکش دندان جدید محافظت می شود. اگر عفونت به پالپ رسیده باشد ابتدا باید عصب کشی انجام شود و پس از آن دندان برای محافظت بیشتر روکش می شود.

لمینیت دندان یکی از بهترین درمان های زیبایی.jpg

آیا آماده هستید تا پتانسیل واقعی لبخند خود را شناسایی کنید؟

با مجموعه درمان های روکش دندان در کلینیک دندان پزشکی دریای نور می توانید گزینه های مختلف روکش دندان را برای دستیابی به لبخندی درخشان و سالم بررسی کنید. چه به دنبال بهبود زیبایی یا یک ترمیم عملکردی دندان باشید، مقالات و صفحات ما اینجا هستند تا شما را در این مسیر راهنمایی کنند. یک مشاوره با تیم دندانپزشکی می توانند به انتخاب بهترین و مناسب ترین روکش ها و خدمات درمانی کمک کند و لبخند شما را تغییر داده و اعتماد به نفس شما را افزایش دهند. به یاد داشته باشید، یک لبخند زیبا با یک دندان سالم و درمان دندان پزشکی شروع می شود.

Final Post.png

همین حالا مشاوره خود را رزرو کنید و هنر و علم درمان روکش دندان را تجربه کنید!