آیا می دانستید که دندان های سالم و یک لبخند درخشان نه تنها اعتماد به نفس شما را افزایش می دهد بلکه به سلامت کلی شما نیز کمک می کند؟ جرم گیری دندان از جمله ملزومات درمانی است که همواره توسط دندان پزشکان در بازه های شش ماهه تا یک ساله (بسته به شرایط دندان) توصیه می شود. طبق توصیه انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA) تمامی افراد باید حداقل سالی یک بار برای جرم گیری دندان به دندانپزشک مراجعه نمایند.
طبق بررسی های مجله Journal of Periodontology در سال 1997 با عنوان "Formation and Control of Dental Calculus " جرم دندان، که به عنوان تارتار (Tartar) نیز شناخته می شود، حاصل رسوبات و تجمع پلاک دندانی است و یک عارضه مهم و نگران کننده در سلامت دهان و دندان است؛ زیرا می تواند منجر به مشکلات مختلف دندانی از جمله بیماری لثه، پوسیدگی دندان و بوی بد دهان شود. در ادامه ی این مطلب از کلینیک دندان پزشکی دریای نور به بررسی، جنبه های مختلف جرمگیری دندان، ضرورت جرمگیری دندان، روش های جرم گیری دندان می پردازیم.
.jpg "جرم گیری پشت دندان-min (1).jpg")
جرمگیری دندان (Dental scaling) چیست؟
جرمگیری دندان یک درمان رایج در دندانپزشکی است، که برای برداشتن پلاک و جرم از سطوح دندان انجام می شود، به ویژه در مناطقی که مسواک و نخ دندان ممکن است به طور موثر به آن دسترسی نداشته باشند. پلاک دندان یک لایه چسبنده از باکتری است که روی دندان ها تشکیل می شود، و با گذشت زمان، اگر این پلاک های دندانی به درستی مدیریت نشوند، می توانند سخت شده و تبدیل به تارتار شوند که در این صورت نیاز به جرمگیری دندان است.
جرمگیری دندان شامل استفاده از ابزارهای دندانپزشکی تخصصی، از جمله جرمگیرها و دستگاه های اولتراسونیک، برای خراش دادن ملایم پلاک و جرم از سطح دندان، هم در بالا و هم در زیر خط لثه است. جرمگیری منظم دندان، همراه با اقدامات بهداشتی مناسب، مانند مسواک زدن و نخ دندان کشیدن، بخش مهمی از مراقبت های پیشگیرانه برای جلوگیری از آسیب به دندان است و می تواند به افراد در حفظ لبخندی سالم و زیبا در طول زندگی کمک کند.
پلاک های دندانی چیست؟
پلاک دندانی یک لایه نرم و چسبناک از باکتری است که روی دندان ها و در امتداد خط لثه ایجاد می شود. ایجاد جرم روی سطوح دندانی یک اتفاق طبیعی است و به طور مداوم در دهان به ویژه پس از خوردن و آشامیدن ایجاد می شود. پلاک ها ترکیبی از باکتری ها، ذرات غذا و بزاق تشکیل شده است، که در تماس با قندهای مواد غذایی و نوشیدنی ها می توانند اسید تولید کنند، و به مینای دندان حمله کرده و در صورت عدم مدیریت صحیح از طریق اقدامات بهداشت دهان و دندان منجر به پوسیدگی و حفره دندان شوند.
اگر دندان را جرم گیری نکنیم چه می شود؟
یکی از مهم ترین موارد مطرح شده هنگام مراجعه به کلینیک دندان پزشکی این است که "چرا جرم گیری دندان ضروری است؟" در پاسخ به این سوال بهتر است ابتداعوارض جرمگیری نکردن دندان را مطرح کنیم؛ عوارض جانبی پلاک های دندانی و عدم جرمگیری دندان می تواند شامل موارد زیر باشد:
نحوه جرم گیری دندان در دندانپزشکی
جرمگیری دندان یک روش دقیق دندانپزشکی است، که برای برداشتن پلاک و جرم دندان از روی دندان ها و زیر خط لثه انجام می شود. چندین تکنیک و ابزار تخصصی در طول این فرآیند به کار گرفته می شود. در ادامه نگاهی دقیق به تکنیک های مختلف جرمگیری و ابزارهای استفاده شده خواهیم داشت:
جرم گیری و بروساژ دندان با ابزارهای دستی
رایج ترین شیوه جرمگیری دندان که در اکثر موارد پیشنهاد می شود، استفاده از ابزار های دستی و سنتی است، در این روش حس لامسه دندانپزشک به خوبی می تواند به شناسایی موقعیت پلاک های دندانی کمک کند. و با ابزار های متفاوتی اعم از جرمگیر و کورت با دقت جرم و لکه های دندان و پلاک های امتداد لثه را پاکسازی کرده و بعد اقدام به پولیش و بروساژ دندان می شود. جرمگیری دندان لکه ها و زردی دندان ها و لکه های سیاه دندان ها را از بین برده و فرد دندان هایی شفاف و بدون لکه را مشاهده خواهد کرد.
جرم گیری با ابزار اولتراسونیک
طبق یک مقاله علمی در حوزه دندانپزشکی مدرن عنوان "اثربخشی ابزار آلتراسونیک در مقابل ابزارهای دستی"، ابزار نوین دندانپزشکی در جرمگیری دندان یا به عبارتی جرمگیری به روش جدید کارایی و تاثیری بیشتری خواهد داشت؛ این مقاله در یک مرور سیستماتیک بر جرم گیری دندان عنوان می کند، ابزارهای جرمگیری اولتراسونیک را در مقایسه با ابزارهای سنتی دستی در روش های نوین جرمگیری دندان کارایی و اثر بخشی بیشتری داشته و عواملی مانند نتایج بالینی، راحتی بیمار و زمان کوتاه تر درمان، و نظر متخصصان دندانپزشکی مهر تائیدی بر ارزشمندی و کارایی مثبت این ابزار نوین جرمگیری دندان است.
با توجه به جدید بودن این ابزار نظیر جرمگیری airflow و جرمگیری با فشار آب این ابهام ایجاد می شود که پایه و اساس این روش چیست؟ وجرم گیری دندان با دستگاه اولتراسونیک چگونه است؟
در یک پاسخ مختصر باید گفت؛ جرمگیری با airflow از ارتعاشات با فرکانس بالا برای شکستن و حذف پلاک و جرم های دندان استفاده می کنند. این دستگاه ها همچنین یک غبار خنک کننده از آب تولید می کنند تا باکتری ها را بشویید.
جرمگیری دندان با ایرفلو (airflow)
در جرم گیری دندان با ایرفلو ارتعاشات ایجاد شده جهت پاکسازی دندان ها به شیوه نوین صورت می گیرد؛ نوک دستگاه ایرفلو به اندازه ای کوچک هست که در شکاف هایی که دسترسی به آنها سخت است، نفوذ کرده و از اسپری کردن آب و فشار هوا برای پاکسازی دندان ها استفاده می شود. ایرفلو دستگاهی است که با ساختار متفاوتی که دارد بر خلاف دستگاه های سنتی و رایج بدون امواج التراسونیک و با کمک هوای فشرده شده، کریستال های بی کربنات سدیم، و جریان جت با فشار آب ملایم و پاشش کریستال های نمک لکه برداری را انجام می دهند و پلاک های ایجاد شده را از بین میبرد. از این رو به این شیوه جرم گیری با هوا نیز کفته میشود که مزایای بسیاری دارد.
مزایای استفاده از ایرفلو چیست؟
به طور متوسط مدت زمان جرم گیری با ایرفلو بسیار کمتر از جرم گیری دندان است. همچنین با وجود زمان کمتر، نتیجه خیلی بهتری را ارائه خواهد کرد. علاوه بر این در جرمگیری با ایرفلو طوق دندان، حد فاصل دندان ها، پشت دندان و نقاطی که دسترسی به آنها سخت تر است پاکسازی شده و همزمان دندان ها پولیش شده و تا حد مناسبی سفید می شوند.
و از آنجا که جرمگیری با فشار هوا انجام می شود، جریان هوا تا پنج میلی متر داخل حفره لثه نفوذ می کند. بدین ترتیب اثر پاکسازی عمیق تر و موثرتری خواهد داشت. به عبارتی جرمگیری عمقی، بدون آسیب و ایجاد حساسیت با استفاده از دستگاه ایرفلو حاصل می شود و نتها باعث کاهش حساسیت دندان ها بعد از جرمگیری می شود بلکه میزان جذب مواد معدنی توسط دندان های آسیب دیده را هم افزایش داده و خواص ضد باکترییایی هم دارد. علاوه بر این جرمگیری توسط ایرفلو بدون آسیب رساندن به پروتزها، ایمپلنت ها، روکش ها و بریج ها صورت می گیرد.
جرمگیری افرادی که به دلیل بیماری و یا مصرف دارو های خاص در نقاطی از دندان هایشان دچار تغیر رنگ می شوند؛ اغلب با روش های سنتی انجام نمی شود. برای مثال افرادی که دچار بیماری ام اس هستند و یا دارو های خاص اعم از داروهای فشار خون و یا دارو های قلب مصرف می کنند، تحت تاثیر بیماری و یا عوارض این دارو ها، جریان بزاق آن ها دچار تغیرات شیمیایی شده است، و بزاق در نواحی خاصی از دندان ها شکل می گیرد و منجر به تغیر رنگ آن ناحیه شود.
بر خلاف حالت عادی، پلاک های دندانی و جرم بیشتر در طوق دندان و لثه شکل گرفته و از آنجا که جرم ایجاد شده برجسته نیست و تنها ناشی از عوارض دارو است. بهتر است از روش های غیر تهاجمی و دستگاه ایرفلو جهت از بین بردن این لکه ها استفاده شود. پیش از انجام درمان ارتودنسی سطح دندان باید عاری از باکتری و پلاک باشد. به همین جهت جرمگیری با ایرفلو پیش نیازی موثر جهت درمان ارتودنسی و روشی کارآمد و بدون آسیب برای جرمگیری هنگام ارتودنسی است.
جرمگیری دندان با لیزر چگونه است؟
جرمگیری دندان با لیزر دندان پزشکی به معنای انجام اعمال و مراحل جرمگیری با لیزر نیست و تنها لیزر دندانپزشکی موجب از بین بردن درد و حساسیت جزئی دندان ها هنگام جرمگیری می گردد.
چرا که گاها با وجود رعایت نکات ضروری توسط دندان پزشک بازهم برخی از افراد درد خفیفی را هنگام جرمگیری دندان احساس می کنند، یا بیان می کنند که دندان های تیر می کشد، این درد حساسیت به اندازه ای نیست که نیاز به تزریق آمپول بی حسی داشته باشد. از همین رو پیش از جرمگیری دندان های حساس از با تابش اشعه های کم توان لیزر دندانپزشکی به دندان ها فرد درد و حساسیتی هنگام جرمگیری احساس نخواهد کرد.
جرم گیری و بروساژ دندان چیست؟
هنگامی که صحبت از جرم گیری و بروساژ می شود، افراد تصور دو درمان جداگانه را خواهند داشت و اغلب این سوال ایجاد می شود که فرق جرمگیری و بروساژ چیست؟ در واقع بروساژ یکی از موارد تکمیلی در فرایند جرمگیری دندان است که طی این فرایند، دندانپزشکان با استفاده از یک وسیله چرخشی که برسی بر روی آن قرار دارد، یک خمیر مخصوص را به سطح دندان قرار می دهند و اقدام به بروساژ سطوح دندانی می کنند، این کار معمولا بعد از جرمگیری دندان و برای بوجود آوردن سطح صیقلی روی دندان و همچنین حذف رنگ ها و لکه هایی که چسبندگی زیادی ندارند و سفید کردن نسبی دندان، استفاده می شود.
چرا با جرمگیری و بروساژ دندان ها کامل سفید نمی شود؟
جرمگیری و بروساژ دندان اساسا یکی از درمان های دندان پزشکی است که برای از بین بردن جرم، پلاک ها و رسوبات ایجاد شده بر روی دندان طراحی شده است و شامل سفید کردن و تغیر رنگ اساسی در دندان نمی شود. بعد از جرمگیری و بروساژ دندان ها صاف، براق و تا حد کمی سفیدتر می شوند. از بین بردن لکه ها و تغیر رنگ عاج دندان نیاز به فرایند های شیمیایی و نفوذ به عاج و مینای دندان دارد که شامل درمان های زیبایی مانند بلچینگ و سایر شاخه های زیبایی است که به منظور تغیر رنگ دندان انجام می گیرند.
آیا جرمگیری دندان درد دارد؟
آیا برای جرمگیری دندان بی حسی استفاده می شود؟ سوالاتی از این دست که بیشتر مرتبط با درد است، یکی از پرتکرارترین سوالاتی است که در طی روز در کلینیک دندانپزشکی دریای نور با آن مواجه می شویم. در خصوص درد دندان در درمان جرمگیری و یا حتی درد بعد از جرمگیری باید گفت، جرمگیری دندان به هیچ عنوان درد و عوارضی به همراه ندارد.
با توجه به اینکه جرمگیری یک درمان غیر تهاجمی و بدون نیاز به تراش است، فرد هیچگونه دردی احساس نخواهد کرد و نیاز به تزریق آمپول بی حسی وجود ندارد. اما ممکن است بنا بر شرایط مختلف برخی از افراد هنگام درمان جرمگیری یا بعد از جرمگیری دندان دچار حساسیت در دندان خود شوند. اگر این عمل با حوصله و تکنیک درست دندانپزشک صورت بگیرد بیمار ناراحتی ای در حین جرم گیری نخواهد داشت. در حقیقت باید گفت که کاهش درد جرمگیری به توانایی دندانپزشک بستگی دارد.
آیا جرمگیری دندان را خراب می کند؟
در پاسخ به این سوال و اینکه آیا جرمگیری به مینای دندان آسیب میزند؟ باید گفتکه جرمگیری به تعداد یک الی دو بار سال نه تنها باعث آسیب به مینای دندان و لقی در دندان بعد از جرمگیری نشده بلکه به سلامت دهان و دندان کمک می کند چرا که جرمگیری نکردن منظم دندان ها باعث تشدید مشکلات دندانی می شود. در چنین شرایطی شما باید هزینه و زمان بیشتری را برای درمان های دندان پزشکی و یا درمان بیماری های لثه پریودنتال صرف کنید. از این رو همواره پیشگیری همیشه بهتر از درمان است.
آیا جرمگیری دندان باعث لق شدن دندان می شود؟
یکی از شایعات دندان پزشکی که باعث ایجاد سویه و پرهیز از درمان جرم گیری دندان می گردد، لق شدن دندان بعد جرمگیری است. که از اساس اشتباه بوده چراکه جرمگیری به حفظ سلامت و ساختار دندان ها کمک می کند. و چیزی که باعث آسیب و لقی دندان است، جرم ایجاد شده بر روی دندان ها اطراف دندان هاست که فضای بین دندان ها و دندان و لثه را پر می کند. احساس لقی دندان ها بعد از جرمگیری به دلیل از بین رفتن جرم و پلاک است. این درد موقتی بوده و بعد از مدتی از بین می رود.
چرا بعد از جرم گیری دندان زرد می شود؟
مدت زمان جرم گیری
جرمگیری در بارداری
سخن پایانی
ندا
1402/08/08بسیار عالی جامع کامل ممنونم پایدار باشید
سلیمانی
1402/03/28من هفته پیش جرم گیری کردم اما دندونام سفید نشدن چرا با جرم گیری دندان ها کامل سفید نمیشه؟
با عرض سلام و ادب خدمت شما، جرم گیری و بروساژ دندان اساسا یکی از درمان های دندان پزشکی است که برای از بین بردن جرم، پلاک ها و رسوبات ایجاد شده بر روی دندان طراحی شده است و شامل سفید کردن و تغیر رنگ اساسی در دندان نمیشود. بعد از جرم گیری و بروساژ دندان ها صاف، براق و تا حد کمی سفیدتر میشوند. از بین بردن لکه ها و تغیر رنگ عاج دندان نیاز به فرایند های شیمیایی و نفوذ به عاج ومینای دندان دارد که شامل درمان های زیبایی مانند بلچینگ و سایر شاخه های زیبایی است که به منظور تغیر رنگ دندان انجام میگیرند.
جمالی
1401/10/20یک سوال داشتم به من گفتند باید جرم گیری کنم. جرم گیری دندان باعث پوسیدگی نمیشود؟
با عرض سلام و ادب خدمت شما، پوسیدگی دندان ناشی از آسیب به مینای دندان اتفاق میافتد که نتیجه باقی ماندن جرم و در نهایت عفونت روی دندانها میباشد. اگر یک دندانپزشک حرفهای، به جرم گیری دندانهای شما بپردازد، به هیچ عنوان مینای دندان آسیبی نمیبیند. این تصور کاملا اشتباه است و جرم گیری باعث پوسیدگی دندان نمیشود، بلکه این جرم و پلاک های ایجاد شدهاست که سبب آسیب به دندان و پوسیده شدن آن میگردد.
سما
1401/05/30سلام و عرض ادب!ببخشید چندروز بعد ترمیم دندان میتونیم جرمگیری انجام بدیم؟؟
با عرض سلام و ادب خدمت شما، مانعی برای درمان جرم گیری وجود ندارد اما بهتر است برای رعایت اطمینان ۴۸ ساعت بعد از درمان میتوانید جهت انجام جرم گیری اقدام نمایید.
صلیمی
1401/04/26ایرفلو مثل بلیچینگ سفید میکنه؟
با عرض سلام وادب خدمت شما، خیر ایرفلو مانند روش های زیبایی و سفید کننده دندان اعم از بلیچینگ، لمینیت و کامپوزیت موجب سفیدی کامل و تغیر رنگ دندان ها نمیشود و تنها بعد از جرم گیری و موجب از بین رفتن لک های ایجاد شده ناشی از بیماری ویا قهوه و نوشیدنی ها و مواد غذایی رنگی، می شود و تا حد قابل قبولی موجب سفیدی دندان میگردد.
علی
1400/11/26سلام خسته نباشید . من هفته پیش، نزد دندان پزشک جرم گیری کردم اما تمرکز دکتر بیشتر روی چهار دندان فک پایینم بود و بقیه دندانها را به صورت گذرا جرم گیری نمودند، با این حال حس میکنم باز هم پشت دندانهایم جرم هست.آیا امکان دارد که جرم این دندانها کمتر بوده و نیازی به جرمگیری نداشته اند؟
با عرض سلام و احترام خدمت شما، 4 دندان پایین کف دهان مجرای خروجی قدرت بزاقی است در نتیجه زودتر از سایر دندان ها جرم میگیرد و باید به خوبی تمیز گردد. از طرفی یک هفته بعد از جرم گیری که لثه جمع میشود، التهاب لثه فروکش میکند و بهبود میابد، و جرم زیر لثه نمایان میشود. در این صورت بهتر است جهت ویزیت مجدد به دندان پزشک مراجعه نمایید.
ع
1400/11/11با سلام. جرم گیری دندان خیلی برای سلامتی لثه و دندانها لازم است و همه باید توجه کنند که حتما انجام دهند
سماوات
1400/09/28آیا جرم گیری برای دندان ضرر دارد؟
با عرض سلام و ادب خدمت جناب سماوات؛ متاسفانه یک باور نادرست در میان مردم وجود دارد که جرم گیری، مینای دندانها را از بین میبرد و زمینه بروز پوسیدگی بیشتر را فراهم میکند . این باور اشتباه است چرا که جرم دندان نه تنها به لثه و بافت های نگهدارنده دندان آسیب میزند، بلکه محلی برای تجمع و تکثیر باکتری ها به حساب میآید که تنها به کمک جرم گیری قابل برداشتن است. وقتی جرم دندانی بالای خط لثه تجمع پیدا کند،بافت لثه متورم شده و به راحتی دچار خونریزی میشود.این حالت ژنژیویت (التهاب لثه) نام دارد و مرحله ابتدایی بیماری پریودنتال است.جرم ها موجود باعث ایجاد پوسیدگی در قسمتی از دندان می شوند . به همین دلیل گاهی بعد از جرم گیری دندان، مردم تصور می کنند، دندان هایشان کمی لق می شود ولی لق شدن دندان به دلیل جرم گیری دندان نیست بلکه وقتی جرم ها را از دندان پاک می کنند، قسمتی که پوسیده شده و با جرم پرشده بود هم از جرم خالی می شود. که جای نگرانی ندارد. رعایت نکات مراقبتی بعد از جرم گیری به فرد کمک میکند تا دچار عوارض احتمالی نشود، البته توجه داشته باشید که این جرم های روی دندان هستند که باعث آسیب به دندان ها می شوند نه جرم گیری دندان. به طور کلی هر 6 ماه یک بار دندان ها نیاز به جرم گیری دارند، البته در موارد خاص و افراد سیگاری با نظر دندان پزشک و شرایط خود میتوانند فواصل بین جرم گیری را کاهش دهند.